Bot

(Platichthys flesus)
Veel mensen denken bij een bot aan zoutwatervis. Dat bot ook in het IJsselmeer voorkomt, is grotendeels onbekend. Kuitschieten doen ze wel in het zoute water van de Noordzee, maar bot kan zowel in zout als in zoet- water leven. Buiten deze voortplantingsperiode leven botten in ondiep water lang de kust, zoals de Waddenzee. Na afsluiting van de Zuiderzee heeft de bot zich door de spuisluizen in de Afsluitdijk ook in het IJsselmeer weten te handhaven. Vooral onder de Friese kust. In het aangrenzende Markermeer komt de bot weinig voor.

Bot en schol worden vaak verward, ze zijn dan ook nauw verwant. Het uiterlijke verschil is, dat bij bot meestal geen duidelijke vlekken op de bovenzijde van de vis te zien zijn. Bot voelt ruw aan als men over de "bovenkant"in de richting van de kop strijkt, schol heeft een gladde huid. De bot heeft ook een dikker lichaam dan de schol en het vlees is fijner van structuur.

Het paaien vindt plaats in de periode van februari tot mei. De eieren worden afgezet in de zoutrijke waterlaag, op 20 tot 40 meter diepte waar ze blijven zweven,na circa twee weken komen ze uit. De larfjes zijn doorzichtig en lijken in alle opzichten op een "normale" vislarve. Na enige tijd wordt het lichaam steeds meer zijdelings platgedrukt en begint het kleine botje over te hellen naar een zijde. Tegelijkertijd begint het oog aan de zijde waarheen ze overhellen, rond te trekken naar de andere kant. Het "wandelende" oog komt terecht naast het andere oog. er zijn links en rechts draaiende botten. De vis kan in Nederland maximaal 60 centimeter lang worden.

Laaxumer bot
Laaxum is het kleinste vissershaventje van Europa, er wordt al eeuwenlang op bot gevist. Al in 1622 wordt melding gemaakt van de heerlijke botten die in de rivieren en zoete wateren van Zuidwest Friesland in grote aantallen gevangen worden.
Momenteel wordt in Laaxum nog op kleine schaal door de gebroeders Jan en Joop de Vries met de HL 6, op de Laaxumer bot gevist. Laaxumer bot wordt gevangen op het Vrouwenzand en voor de Gaasterlandse kust. De vissers hanteren een 30% grotere maaswijdte dan het wettelijke minimum en alleen de gevangen botten met een lengte boven 28 cm worden geselecteerd. De wettelijke minimummaat is 20 cm. Te kleine exemplaren worden levend over boord gezet. De bot is een sterke vis, die dit prima kan doorstaan.

Aankopen
Met ingang van 19 oktober 2009 is Laaxumer bot een erkend streekproduct wat valt onder het landelijk keurmerk van stichting Streekeigen Producten Nederland (SPN).
Op dit moment is het vissen op bot nauwelijks lonend, door de lage prijs die de vis in de handel opbrengt. De partijen hopen dat door de erkenning als streekproduct op toename van vraag van particulieren en vanuit de lokale horeca. Waardoor de vissers een betere prijs voor dit unieke en duurzaam voortgebrachte product kunnen bedingen.

Bewaren
Vis eet u het best op de dag van de aankoop. Wanneer u hem in de koelkast bewaart, kan u hem nog één dag bewaren. De beste manier om vis te bewaren is op een temperatuur van 0°C met ijs. U kan de vis ook invriezen op de dag van de aankoop. Op die manier blijft de vis nog 2 tot 3 maanden houdbaar.

Bereiding
Laaxumer bot heeft een uitstekende smaak omdat hij op een harde, zanderige bodem leeft en hierdoor de gronderige smaak ontbeert die veel bot van zogenaamde "slappe" bodems kenmerkt. Voordat de bot wordt gebakken, maakt u twee of drie inkepingen aan beide kanten om kromtrekken in de pan te voorkomen. De baktijd kunt u het best kort houden om uitdrogen te voorkomen.
Gezondheid
Eén tot twee keer per week vis eten is ideaal voor de gezondheid. Bot is een magere vissoort die net zoals alle vissoorten veel eiwitten, vitaminen en mineralen bevat.

Voedingswaarde per 100gr:
Energie 348 kJ 83 kcal
Eiwitten 18,1 g
Vetstof 0,8 g
Verzadigde vetzuren 0,1 g
Enkelv. onverz. vetzuren 0,1 g
Meerv. onverz. vetzuren 0,6 g